జీ హెచ్ ఎమ్ సీ… మూడు ముక్కలాట …?

“హుమ్ కో ఉన్ సే వఫా కీ హై ఉమ్మీద్ / జో నహీ జాంతే వఫా క్యా హై” (న్యాయం అంటే ఏమిటో తెలియని వారి నుండి మనం న్యాయాన్ని ఆశిస్తున్నాం) గాలిబ్ రాసిన ఈ కవిత  చరిత్రలో ఒక హెచ్చరికగా నిలిచిపోయాయి. ఆయన వీటిని భగ్న  హృదయం గురించి రాసినప్పటికీ, రాజకీయాల్లో ఇవి ఒక నాయకుడు వేసే ఎత్తుగడలను  వర్ణిస్తాయి. నేడు, తెలంగాణలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం గ్రేటర్ హైదరాబాద్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (జిహెచ్ఎమ్ సీ  ) భౌగోళిక రూపురేఖలను మార్చడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నాల్లో ఈ భావన ప్రతిబింబిస్తోంది. పట్టణ సమస్యలకు ఇదొక పరిష్కారంగా ప్రభుత్వం చెబుతున్నప్పటికీ, సంస్కరణ ముసుగులో ఉన్న ఒక వ్యూహాత్మక ఎత్తుగడ గా  ఇది కనిపిస్తోంది. ఇది గతాన్ని, ముఖ్యంగా 1905లో బెంగాల్‌ను విభజించాలన్న లార్డ్ కర్జన్ నిర్ణయాన్ని గుర్తుకు తెస్తోంది. 1905లో కర్జన్ బెంగాల్‌ను హిందూ మెజారిటీ మరియు ముస్లిం మెజారిటీ ప్రాంతాలుగా విభజించారు.

ప్రావిన్స్ చాలా పెద్దదిగా ఉన్నందున పాలించడం కష్టమని, అందుకే ఈ విభజన అని ఆయన “పరిపాలనా సౌకర్యం ” పేరుతో ప్రచారం చేశారు. కానీ వాస్తవానికి, అది రాజకీయ ప్రతిపక్షాలను చీల్చడానికి మరియు ప్రజల ఉమ్మడి శక్తిని బలహీనపరచడానికి చేసిన ఒక శస్త్రచికిత్స వంటిది. అయితే ఆ నిర్ణయం దారుణంగా బెడిసికొట్టింది. ప్రజలను విడదీయడానికి బదులుగా, అది అపూర్వమైన జాతీయ సమైక్యతకు దారితీసింది. స్వాతంత్య్ర  ఉద్యమాన్ని ఉధృతం చేసి భారతీయులను ధైర్యంగా పోరాడేలా చేసింది. చివరకు 1911లో భారీ రాజకీయ ప్రతిఘటన కారణంగా బ్రిటిష్ వారు ఆ విభజనను రద్దు చేయాల్సి వచ్చింది. నేడు, తెలంగాణ ప్రభుత్వం అదే “మెరుగైన పరిపాలన ” సాకుతో  జీ హెచ్ ఎమ్ సీ   ని మూడు కార్పొరేషన్లుగా (హైదరాబాద్, సైబరాబాద్, మరియు మల్కాజిగిరి) విభజించడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. వికేంద్రీకరణ అనేది ఒక గ్లోబల్ హబ్‌కు అవసరమైన సాంకేతిక చర్య అని మద్దతుదారులు వాదిస్తుంటే, విమర్శకులు మాత్రం ఇది కొత్త పేరుతో దక్కన్ ప్రాంతానికి తిరిగి వచ్చిన పాత రాజకీయ ఎత్తుగడ  అని భావిస్తున్నారు.

రాజకీయ లెక్కలు మరియు వ్యూహాలు
2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో నగరం పరిధిలోని 24 సీట్లలో ఒక్కటి కూడా గెలవలేకపోయిన కాంగ్రెస్, ఇప్పుడు “బోర్డును మార్చే” ప్రయత్నం చేస్తోంది. కాంగ్రెస్‌కు పట్టున్న 27 శివారు మున్సిపాలిటీలను విలీనం చేయడం ద్వారా, నగరంలో బిఆర్ఎస్  మరియు బీజేపీ  ల ఆధిపత్యాన్ని తగ్గించాలని వారు ఆశిస్తున్నారు. ఈ చర్యలో ఒక బలమైన సామాజిక-రాజకీయ కోణం కూడా ఉంది. చారిత్రాత్మక పాతబస్తీని అలాగే ఉంచడం ద్వారా, ప్రభుత్వం ఎమ్ఐఎమ్  కోటను సురక్షితం చేసిందని, వారు ఎప్పటికీ “కింగ్‌మేకర్‌”గా ఉండేలా చేసిందని విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు. దీనివల్ల బీజేపీ కి ఒక బలమైన ప్రచార అస్త్రం దొరికినట్లయింది. ఇది నగర ప్రణాళిక కాదు, కేవలం  ఎమ్ఐఎమ్   కోసం ఒక “సేఫ్ జోన్” ఏర్పాటు చేయడం. నగరంలో మనుగడ సాగించడానికి కాంగ్రెస్ చేస్తున్న వ్యూహాత్మక లొంగుబాటు అని బీజేపీ  దీనిని చిత్రీకరించే అవకాశం ఉంది.
కర్జన్ ప్రణాళిక ఏవిధంగానైతే ఐక్య ప్రతిఘటనకు దారితీసిందో, ఈ విభజన కూడా అలాగే ఎదురుదెబ్బ తగిలే అవకాశం ఉంది.

ఒకవేళ శివారు వోటర్లు కాంగ్రెస్‌కు మద్దతు ఇవ్వకపోయినా, లేదా మూడు వేర్వేరు యంత్రాంగాల నిర్వహణ ఖర్చు భారమై ఆర్థిక స్తబ్దత ఏర్పడినా ఈ ప్రణాళిక విఫలమవుతుంది. రాజకీయంగా చూస్తే, ఇది బీఆర్ఎస్  మరియు బీజేపీ  ల మధ్య ఒక వ్యూహాత్మక అవగాహనకు లేదా వారి చేతిలో ఒక శక్తివంతమైన ప్రచార ఆయుధంగా మారవచ్చు. ఒక స్థానిక పౌర సమస్యను కాంగ్రెస్ రాజకీయాలకు వ్యతిరేకంగా సాగే ఒక ఉద్యమంగా మార్చే ప్రమాదం ఉంది. ఆగస్టు 2026 ఎన్నికల వైపు హైదరాబాద్ అడుగులు వేస్తున్న తరుణంలో కాంగ్రెస్ ఒక విషయాన్ని ఆలోచించుకోవాలి: తాము రూపొందించింది పరిపాలనలో సత్ఫలితం ఇచ్చే వ్యూహమా   లేక తమనే వచ్చికుట్టబోయే తేనే తుట్టెను కదిపినట్లయిందా ..అని ..!