“ఆగస్ట్ 14, 2025న సంభవించిన వినాశకరమైన ‘క్లౌడ్బరస్ట్’ (మేఘ విస్పోటనం – కుండపోత వర్షం) ఆ ప్రాంతంలో నీటిని, బురదను ప్రవాహంగా మార్చి, విధ్వంసాన్ని మిగిల్చింది. ప్రకృతి వైపరీత్యాలకు ఆ ప్రాంతం ఎంత సున్నితంగా ఉందో ఈ ఘటన మరోసారి నొక్కి చెప్పింది. ప్రస్తుతం సహాయక చర్యలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ మనం కేవలం నష్టానికి చింతించడమే కాకుండా, ఇలాంటి విపత్తుల వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ కారణాలు, వాటి తీవ్రతను పెంచడంలో మన పాత్ర, భవిష్యత్తులో వీటిని ఎదుర్కోవడానికి అవసరమైన పటిష్టమైన వ్యూహం గురించి చర్చించుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.”
8247045230
మన స్వాతంత్య్ర దినోత్సవానికి ముందురోజు జమ్మూ కాశ్మీర్లోని సుందరమైన లోయలలో ఒక పెను విషాదం చోటుచేసుకుంది. ఈ సంఘటన కిష్త్వార్ జిల్లాలోని చసోటి పట్టణంలో జరిగింది. హిమాలయ రాష్ట్రమైన ఉత్తరాఖండ్లోని భారీ వరదలు, బురదజల్లులు ఒక గ్రామాన్ని మొత్తం ముంచెత్తిన వారం రోజుల తర్వాత ఇది సంభవించింది.
ఆగస్ట్ 14, 2025న సంభవించిన వినాశకరమైన ‘క్లౌడ్బరస్ట్’ (మేఘ విస్పోటనం – కుండపోత వర్షం) ఆ ప్రాంతంలో నీటిని, బురదను ప్రవాహంగా మార్చి, విధ్వంసాన్ని మిగిల్చింది. ప్రకృతి వైపరీత్యాలకు ఆ ప్రాంతం ఎంత సున్నితంగా ఉందో ఈ ఘటన మరోసారి నొక్కి చెప్పింది. ప్రస్తుతం సహాయక చర్యలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ మనం కేవలం నష్టానికి చింతించడమే కాకుండా, ఇలాంటి విపత్తుల వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ కారణాలు, వాటి తీవ్రతను పెంచడంలో మన పాత్ర, భవిష్యత్తులో వీటిని ఎదుర్కోవడానికి అవసరమైన పటిష్టమైన వ్యూహం గురించి చర్చించుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
ఆగస్ట్ 14 నాటి జల ప్రళయం విషాదానికి ఒక నిలువుటద్దం:
జమ్మూ కాశ్మీర్లోని ప్రభావిత ప్రాంతాల నుండి అందుతున్న ప్రాథమిక నివేదికలు భయానక చిత్రాన్ని చూపుతున్నాయి. ఒక చిన్న ప్రాంతంలో అకస్మాత్తుగా, అతి తీవ్రంగా కురిసిన వర్షం వల్ల ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడ్డాయి. నదులు క్షణాల్లో ఉప్పొంగి ఇళ్లను, వంతెనలను, రోడ్లను తుడిచిపెట్టేశాయి. నీటి ప్రవాహ వేగం, పరిమాణం ప్రజలకు సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలి వెళ్ళే సమయం కూడా ఇవ్వలేదు. దీని ఫలితంగా తీవ్రమైన ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం జరిగింది. ఇది ఏదో అరుదుగా జరిగిన సంఘటన కాదు, హిమాలయ రాష్ట్రాలను ఆందోళనకర స్థాయిలో పట్టిపీడిస్తున్న వాతావరణ సంబంధిత విపత్తుల పరంపరలో ఇది తాజా ఘటన మాత్రమే. ఈ విపత్తును అర్థం చేసుకుందాం.
క్లౌడ్బరస్ట్ అంటే ఏమిటి?
క్లౌడ్బరస్ట్ అనేది ఒక తీవ్రమైన వర్షపాత ఘటన. భారత వాతావరణ శాఖ ప్రకారం, సుమారు 20 నుండి 30 చదరపు కిలోమీటర్ల భౌగోళిక ప్రాంతంలో, గంటకు 100 మిల్లీమీటర్ల (లేదా 10 సెంటీమీటర్ల) కంటే ఎక్కువ వర్షపాతం అకస్మాత్తుగా కురిస్తే దానిని ‘క్లౌడ్బరస్ట్’ అంటారు. ఆకాశంలో నీటితో నిండిన ఒక పెద్ద బెలూన్ ఒక్కసారిగా పగిలిపోతే ఎలా ఉంటుందో, క్లౌడ్బరస్ట్ కూడా అలాంటిదే.
కారణాలు – పర్యవసానాలు:
సాధారణంగా, అధిక తేమను కలిగిన క్యుములోనింబస్ మేఘాల వల్ల ఇవి సంభవిస్తాయి. వెచ్చని, తేమతో కూడిన గాలి పైకి లేచినప్పుడు, నీటి బిందువులు కింద పడకుండా బలమైన గాలి ప్రవాహాల వల్ల పైకి నెట్టబడతాయి. దీనివల్ల చాలా పెద్ద మొత్తంలో నీరు ఒకేచోట పేరుకుపోతుంది. ఆ గాలి ప్రవాహాలు ఇక ఆ నీటి బరువును మోయలేనప్పుడు, ఆ నీరంతా ఒక్కసారిగా కుండపోతలా కిందకు పడుతుంది. జమ్మూ కాశ్మీర్ వంటి పర్వత ప్రాంతాలు ఈ పరిస్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేస్తాయి. అక్కడి నిటారుగా ఉండే కొండ వాలుల కారణంగా, ఆ నీరు అపారమైన వేగంతో, శక్తితో కిందికి ప్రవహించి, వినాశకరమైన ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం, బురద ప్రవాహాలకు కారణమవుతుంది.
మానవుడి పాత్ర:
క్లౌడ్బరస్ట్లు సహజమైనవే అయినప్పటికీ వాటి సంఖ్య, తీవ్రత పెరగడానికి మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులే ప్రధాన కారణం. భూతాపం పెరగడం వల్ల ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి, వాతావరణం ఎక్కువ తేమను పట్టి ఉంచే సామర్థ్యాన్ని పొందుతుంది. ఇలా అదనపు శక్తిని పుంజుకున్న వాతావరణం తీవ్రమైన వర్షపాతాలకు దారితీస్తుంది. అంతేకాకుండా, పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన ప్రాంతాలలో విచ్చలవిడిగా, అస్తవ్యస్తంగా జరుగుతున్న పట్టణీకరణ, అటవీ నిర్మూలన, నిర్మాణ పనులు సహజ నీటి ప్రవాహ మార్గాలను అడ్డుకుంటున్నాయి. ఇది కొండ వాలులను బలహీనపరిచి, క్లౌడ్బరస్ట్ యొక్క విధ్వంసక శక్తిని మరింత పెంచుతుంది.
విధ్వంస చరిత్ర – మన దేశంలో క్లౌడ్బరస్ట్ ఘటనలు:
మన దేశంలో క్లౌడ్బరస్ట్ల వల్ల జరిగిన విషాదాలకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. 2013లో ఉత్తరాఖండ్లోని కేదార్నాథ్లో సంభవించిన క్లౌడ్బరస్ట్, దాని తర్వాతి వరదలు వేలాది మంది మరణానికి కారణమయ్యాయి. ఆ ఘటన మన బలహీనతను గుర్తుచేస్తూనే ఉంటుంది. ఇతర ముఖ్యమైన సంఘటనల గురించి తెలుసుకుంటే 2010లో లేహ్, లడఖ్లో వరుస క్లౌడ్బరస్ట్ల వల్ల ఆకస్మిక వరదలు, బురద ప్రవాహాలు ఏర్పడి విస్తృతమైన విధ్వంసం జరిగింది.
అలాగే, 2005లో ముంబైలో సంభవించిన అపూర్వమైన క్లౌడ్బరస్ట్ దేశ ఆర్థిక రాజధానిని స్తంభింపజేసి, వెయ్యి మందికి పైగా ప్రాణాలను బలిగొంది. 2022లో పవిత్ర అమర్నాథ్ గుహ సమీపంలో జరిగిన క్లౌడ్బరస్ట్ వల్ల యాత్రికులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ సంఘటనలన్నీ ఒక భయంకరమైన నిజాన్ని నొక్కి చెబుతున్నాయి. హిమాలయాల నుండి తీరప్రాంతాల వరకు, ఏ ప్రాంతమూ సురక్షితం కాదు. వీటివల్ల కలిగే ప్రధాన ప్రమాదాలు ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం, మౌలిక సదుపాయాల నాశనం, వ్యవసాయ భూముల నష్టం, భారీ ప్రాణ నష్టం.
సమస్యకు మూల కారణాలు:
క్లౌడ్బరస్ట్ల ముప్పు పెరగడానికి గల ప్రధాన కారణాలను పరిశీలిస్తే మొదటగా వాతావరణ మార్పును చెప్పుకోవచ్చు. పెరుగుతున్న ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు జల చక్రాన్ని తీవ్రతరం చేసి తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనలకు దారితీస్తున్నాయి. ఇక రెండవది భౌగోళిక స్వరూపం. హిమాలయ ప్రాంతంలోని నిటారుగా, అస్థిరంగా ఉండే కొండ వాలులు సహజంగానే కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదాన్ని కలిగి ఉంటాయి. తీవ్రమైన వర్షపాతం ఈ ప్రమాదాన్ని మరింత పెంచుతుంది. చివరిగా మానవ కారకాలు కూడా ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. నియంత్రణ లేని నిర్మాణాలు, వ్యవసాయం మౌలిక సదుపాయాల కోసం అటవీ నిర్మూలన, నదీ తీరాలను ఆక్రమించడం వంటివి విపత్తు ప్రమాదాన్ని పెంచుతున్నాయి.
భవిష్యత్తు మార్గం:
క్లౌడ్బరస్ట్ వంటి సహజ దృగ్విషయాన్ని నివారించడం అసాధ్యం. కానీ దాని ప్రభావాన్ని మనం ఖచ్చితంగా తగ్గించగలం. దీనికి బహుముఖ విధానం అవసరం. పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన మండలాల్లో నిర్మాణం, భూ వినియోగంపై కఠినమైన నిబంధనలను అమలు చేయాలి. ప్రమాదాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని పట్టణ ప్రణాళికను రూపొందించాలి. ముఖ్యంగా కొండ వాలులపై విస్తృతంగా చెట్లను నాటడం వల్ల నేల కోతను అరికట్టవచ్చు, కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు. అంతేకాకుండా, చెక్ డ్యామ్లు, నీటి సంరక్షణ నిర్మాణాలను నిర్మించడం ద్వారా తీవ్రమైన వర్షపాతం సమయంలో నీటి ప్రవాహాన్ని నియంత్రించవచ్చు. ప్రజలలో అవగాహన కల్పించడం కూడా చాలా ముఖ్యం.
స్థానిక సమాజాలకు ప్రమాదాల గురించి అవగాహన కల్పించడం, విపత్తు సంసిద్ధతలో వారికి శిక్షణ ఇవ్వడం ప్రాణాలను కాపాడటానికి కీలకం. అంచనా వేయడంలో సవాలు విపత్తు అనంతర చర్యలుబ్ క్లౌడ్బరస్ట్లను కచ్చితంగా అంచనా వేయడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలకు ఒక పెద్ద సవాలుగా మిగిలిపోయింది. అవి చాలా చిన్న ప్రాంతంలో, వేగంగా ఏర్పడటం వల్ల వాటిని ముందుగా ఊహించడం కష్టం. అయినప్పటికీ డాప్లర్ రాడార్ సాంకేతికత, వాతావరణ నమూనాలలో వస్తున్న పురోగతి స్వల్పకాలిక హెచ్చరికలను అందించగలవు.
ఇది ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించడానికి కీలకమైన సమయాన్ని ఇస్తుంది. క్లౌడ్బరస్ట్ జరిగిన తర్వాత వేగవంతమైన, సమన్వయంతో కూడిన ప్రతిస్పందనపై దృష్టి పెట్టాలి. ఇందులో భాగంగా తక్షణ సహాయక చర్యల కోసం గాలింపు, సహాయక చర్యల కోసం ప్రత్యేక బృందాలను రంగంలోకి దించాలి. అలాగే, కమ్యూనికేషన్ లైన్లు, విద్యుత్, రవాణా మార్గాలను పునరుద్ధరించడానికి తక్షణ చర్యలు తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. అంతేకాకుండా, ప్రభావిత ప్రజలు ఆ దిగ్భ్రాంతి నుండి కోలుకోవడానికి వారికి కౌన్సెలింగ్, మద్దతు అందించాలి.
మనందరికీ ఒక మేల్కొలుపు:
ఆగస్ట్ 14, 2025న జమ్మూ కాశ్మీర్లో సంభవించిన క్లౌడ్బరస్ట్ మనందరికీ ఒక మేల్కొలుపు. ఇలాంటి సంఘటనలను మనం ఇకపై అప్పుడప్పుడు జరిగే ప్రకృతి వైపరీత్యాలుగా చూడలేము. అవి మన చర్యల వల్ల తీవ్రమవుతున్న స్పష్టమైన, తక్షణ ప్రమాదాలు. ఒక దేశంగా, మనం మరింత స్థితిస్థాపకమైన, సుస్థిరమైన భవిష్యత్తును నిర్మించడానికి ఏకమవ్వాలి. ఆ భవిష్యత్తులో అభివృద్ధి అనేది మానవ ప్రాణాలు, పర్యావరణ సమగ్రతను పణంగా పెట్టి జరగకూడదు.
