“ఈ సంక్షోభం కేవలం అమెరికా-వెనెజువెలా మధ్య ఘర్షణ మాత్రమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ వేదికపై అగ్రరాజ్యాల ఆధిపత్య పోరుకు వేదికగా మారింది. వెనెజువెలాలో మదురో ప్రభుత్వానికి రష్యా, చైనాలు వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తూ వచ్చాయి. ఇప్పుడు అమెరికా నేరుగా సైనిక చర్యకు దిగడం ద్వారా ఈ దేశాల ప్రయోజనాలకు గండికొట్టినట్లయింది. ముఖ్యంగా వెనెజువెలాలో చైనా పెట్టిన భారీ పెట్టుబడులు, రష్యాతో ఉన్న రక్షణ ఒప్పందాల నేపథ్యంలో, ఆ దేశాలు అమెరికా చర్యను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి. ఈ క్రమంలో భారత్ ఏ పక్షం వహించకుండా ‘చర్చల ద్వారా పరిష్కారం’ అని పిలుపునివ్వడం ఒక ఆచరణాత్మక దౌత్య ఎత్తుగడ. ఒకవైపు అమెరికాతో తన వ్యూహాత్మక బంధాన్ని కాపాడుకుంటూనే, మరోవైపు రష్యా వంటి చిరకాల మిత్రదేశాల మనోభావాలను దెబ్బతీయకుండా భారత్ సమతూకాన్ని పాటిస్తోంది.”
సీనియర్ జర్నలిస్ట్,
9848559863
దక్షిణ అమెరికా ఖండంలో అత్యధిక చమురు నిల్వలు కలిగిన వెనెజువెలాలో శనివారం రాత్రి చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయాలను ఒక్కసారిగా కుదిపేశాయి. అమెరికా దళాలు ఆ దేశ రాజధాని కారకస్పై మెరుపు దాడులు నిర్వహించి, అధ్యక్షుడు నికోలస్ మదురోను అదుపులోకి తీసుకోవడం అంతర్జాతీయ చట్టాలు, సార్వభౌమాధికారంపై కొత్త చర్చకు దారితీసింది. ఈ ఉద్రిక్తతలపై భారత విదేశాంగ శాఖ స్పందిస్తూ, అక్కడి పరిస్థితులు తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయని పేర్కొనడం గమనార్హం. మారుతున్న పరిస్థితులను నిశితంగా గమనిస్తున్నామని చెబుతూనే, సమస్యను దౌత్యపరమైన చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకోవాలని భారత్ పిలుపునిచ్చింది. అయితే, ఈ ఆందోళన కేవలం ఒక దేశ రాజకీయ మార్పు గురించి మాత్రమే కాదు, దీని వెనుక భారత్ కు లోతైన ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు ముడిపడి ఉన్నాయి. అందుకే కారకస్లో రేగిన మంటలు ఢిల్లీ దౌత్య వర్గాల్లో వేడిని పెంచుతున్నాయి.
వెనెజువెలాలో నెలకొన్న అస్థిరత భారత్కు ఆర్థికంగా ఎంతో కీలకమైన అంశం. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ముడిచమురు నిల్వలు ఉన్న దేశాలలో వెనెజువెలా ఒకటి కావడంతో, అక్కడ జరిగే ఏ చిన్న అలజడి అయినా అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్పై తక్షణ ప్రభావం చూపుతుంది. గత దశాబ్ద కాలంగా భారత్ తన ఇంధన అవసరాల కోసం వెనెజువెలాపై గణనీయంగా ఆధారపడుతూ వచ్చింది. మదురో ప్రభుత్వంపై అమెరికా విధించిన ఆంక్షల కారణంగా ఇటీవల దిగుమతులు తగ్గినప్పటికీ, ఇప్పుడు జరుగుతున్న సైనిక చర్య వల్ల చమురు సరఫరా వ్యవస్థ పూర్తిగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఏర్పడింది. దీనివల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు పెరిగితే, అది భారత్ వంటి దిగుమతి ఆధారిత దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర భారాన్ని మోపుతుంది. రవాణా ఖర్చులు పెరగడం ద్వారా దేశీయంగా ద్రవ్యోల్బణం పెరిగి, సామాన్య ప్రజలపై భారం పడే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, వెనెజువెలాలో ఓఎన్జీసీ విదేశ్ వంటి భారతీయ చమురు సంస్థలు వేల కోట్ల రూపాయల పెట్టుబడులు పెట్టాయి. మదురో ప్రభుత్వం పతనం కావడం, ఆ దేశంలో పౌర యుద్ధం వంటి పరిస్థితులు తలెత్తితే, ఆ పెట్టుబడుల భద్రతతో పాటు సుమారు ఒక బిలియన్ డాలర్లకు పైగా రావాల్సిన బకాయిలు ప్రశ్నార్థకంగా మారుతాయి.
అయితే, ఈ సంక్షోభం వెనుక కొన్ని సానుకూల కోణాలు కూడా దాగి ఉన్నాయి. అమెరికా చర్యను భారత్ నేరుగా ఖండించకపోవడానికి ప్రధాన కారణం ప్రజాస్వామ్య పునరుద్ధరణ కాంక్షతో పాటు అగ్రరాజ్యంతో ఉన్న వ్యూహాత్మక బంధం. మదురో పాలనలో వెనెజువెలా ఆర్థికంగా కుప్పకూలిపోవడమే కాకుండా, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు పెచ్చుమీరాయి. ఇప్పుడు అమెరికా జోక్యంతో అక్కడ ఒక పారదర్శకమైన ప్రభుత్వం ఏర్పడితే అది దీర్ఘకాలంలో భారత్కు ఎంతో మేలు చేస్తుంది. అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు తొలగిపోతే, భారత్ మళ్లీ చౌక ధరకే ముడిచమురును దిగుమతి చేసుకునే అవకాశం కలుగుతుంది. ఇది రష్యా లేదా మధ్యప్రాచ్య దేశాలపై ఉన్న అతిగా ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది. అలాగే, ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో చైనా ప్రాబల్యాన్ని అడ్డుకోవడంలో భారత్-అమెరికా భాగస్వామ్యం కీలకం కాబట్టి, వెనెజులా విషయంలో అమెరికాకు వ్యతిరేకంగా వెళ్లకుండా ఉండటం ద్వారా రక్షణ మరియు సాంకేతిక రంగాలలో భారత్కు అమెరికా సహకారం మరింత బలపడవచ్చు. అమెరికా నేతృత్వంలో వెనెజువెలా చమురు మౌలిక సదుపాయాల పునరుద్ధరణ జరిగితే, భారత్ అక్కడ చిక్కుకుపోయిన తన పాత బకాయిలను వసూలు చేసుకునే వెసులుబాటు కూడా కలుగుతుంది.
ఈ సంక్షోభం కేవలం అమెరికా-వెనెజువెలా మధ్య ఘర్షణ మాత్రమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ వేదికపై అగ్రరాజ్యాల ఆధిపత్య పోరుకు వేదికగా మారింది. వెనెజువెలాలో మదురో ప్రభుత్వానికి రష్యా, చైనాలు వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తూ వచ్చాయి. ఇప్పుడు అమెరికా నేరుగా సైనిక చర్యకు దిగడం ద్వారా ఈ దేశాల ప్రయోజనాలకు గండికొట్టినట్లయింది. ముఖ్యంగా వెనెజువెలాలో చైనా పెట్టిన భారీ పెట్టుబడులు, రష్యాతో ఉన్న రక్షణ ఒప్పందాల నేపథ్యంలో, ఆ దేశాలు అమెరికా చర్యను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి. ఈ క్రమంలో భారత్ ఏ పక్షం వహించకుండా ‘చర్చల ద్వారా పరిష్కారం’ అని పిలుపునివ్వడం ఒక ఆచరణాత్మక దౌత్య ఎత్తుగడ. ఒకవైపు అమెరికాతో తన వ్యూహాత్మక బంధాన్ని కాపాడుకుంటూనే, మరోవైపు రష్యా వంటి చిరకాల మిత్రదేశాల మనోభావాలను దెబ్బతీయకుండా భారత్ సమతూకాన్ని పాటిస్తోంది. వెనెజువెలాలో త్వరలో ఏర్పాటు కాబోయే మధ్యంతర ప్రభుత్వంలో భారత్ తన పట్టును ఎలా ప్రదర్శిస్తుంది, గతంలో నిలిచిపోయిన వాణిజ్య ఒప్పందాలను ఏ విధంగా పునరుద్ధరిస్తుందనే అంశం పైనే ఢిల్లీ దౌత్య విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది.
వెనెజువెలాలోని భారతీయ పౌరుల రక్షణ విషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికే అప్రమత్తమైంది. సుమారు 80 మందికి పైగా భారతీయులు అక్కడ ఉన్నట్లు సమాచారం, వారి భద్రత కోసం విదేశాంగ శాఖ నిరంతరం అక్కడి రాయబార కార్యాలయంతో సంప్రదింపులు జరుపుతోంది. అత్యవసర పరిస్థితులు తలెత్తితే వారిని సురక్షితంగా తరలించేందుకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తోంది. అగ్రరాజ్యాల మధ్య పెనుగులాటలో ఒక స్వతంత్ర దేశం అల్లకల్లోలం కావడం ఆందోళనకరమే అయినప్పటికీ, భారత్ తన జాతీయ ప్రయోజనాలను, అంతర్జాతీయ సంబంధాలను సమతూకం చేసుకుంటూ ఆచితూచి అడుగులు వేస్తోంది. వెనెజువెలాలో రాజకీయ స్థిరత్వం ఏర్పడితే భారతీయ ఫార్మా మరియు మౌలిక సదుపాయాల కంపెనీలకు అక్కడ కొత్త మార్కెట్లు లభిస్తాయి. ఆయుధాల మోత ఆగి చర్చల ప్రక్రియ మొదలైనప్పుడే ఆ ప్రాంతంలో మళ్ళీ శాంతి నెలకొంటుంది. అంతర్జాతీయ చట్టాలను గౌరవిస్తూనే, మానవతా దృక్పథంతో ఈ సమస్యను పరిష్కరించాల్సిన బాధ్యత అంతర్జాతీయ సమాజంపై ఉంది. ఈ పరిణామాలు గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు భారత్ నాయకత్వం వహించే తరుణంలో ఒక పెద్ద పరీక్షగా నిలవనున్నాయి.
