బై వన్ గెట్  వన్ – నిజంగా లాభమేనా?

నేటి వ్యాపార ప్రపంచంలో వినియోగదారులను ఆకర్షించడానికి, అమ్మకాలను పెంచుకోవడానికి కంపెనీలు ఎన్నో వినూత్న మార్గాలను అనుసరిస్తున్నాయి. వాటిలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, ఆకర్షణీయమైన పథకం ‘ఒకటి కొంటే ఒకటి ఉచితం’ ( బై వన్ గెట్  వన్ ) ఇది వినియోగదారుల దృష్టిని తక్షణమే ఆకట్టుకుంటుంది. ఒక వస్తువు ధరకే రెండు వస్తువులు లభిస్తున్నాయనే భావన వినియోగదారులలో ఒక రకమైన ఆనందాన్ని, లాభపడ్డామనే సంతృప్తిని కలిగిస్తుంది. అయితే ఈ పథకం కేవలం ఒక సాధారణ ఆఫర్ మాత్రమే కాదు. దీని వెనుక ఉన్న ఆర్థిక, మానసిక, వ్యాపార వ్యూహాలను లోతుగా విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ పథకం నిజంగా వినియోగదారులకు లాభదాయకమా లేక అది ఒక తెలివైన మార్కెటింగ్ మాయాజాలమా అనేది మనం అర్థం చేసుకోవాలి.

వినియోగదారుల మనస్తత్వంపై ఈ పథకం చూపే ప్రభావం చాలా బలంగా ఉంటుంది. ఒక వస్తువును కొంటే మరొకటి ఉచితంగా వస్తుందంటే అది ఒక గొప్ప ఒప్పందంగా, అదృష్టంగా అనిపిస్తుంది. ఈ భావన, వినియోగదారులను తక్షణమే కొనుగోలు చేయడానికి ప్రేరేపిస్తుంది. ఉదాహరణకు బట్టల దుకాణంలో ఒక షర్ట్ కొంటే మరొకటి ఉచితం అనగానే, వినియోగదారులు ఆ షర్ట్ నాణ్యత, ధర గురించి అంతగా ఆలోచించకుండానే, ‘రెండు వస్తువులు లభిస్తున్నాయి కదా’ అని కొనుగోలు చేయడానికి మొగ్గు చూపుతారు. ఈ మానసిక ప్రేరణ, కొన్నిసార్లు వారికి నిజంగా అవసరం లేని వస్తువులను కూడా కొనేలా చేస్తుంది. ఇక్కడ ప్రధానమైన ప్రశ్న ఏంటంటే మనం ఒక వస్తువును కేవలం దాని అవసరం కోసమే కొంటున్నామా, లేక ఉచితంగా వస్తున్న రెండవ వస్తువు కోసం కూడా కొనుగోలు చేస్తున్నామా? చాలా సందర్భాల్లో, రెండవదే నిజం. ఈ మానసిక ఉచ్చులో పడి అనవసరమైన ఖర్చులకు పాల్పడుతుంటారు.

వ్యాపార సంస్థలకు ‘ఒకటి కొంటే ఒకటి ఉచితం’ అనేది ఒక బలమైన వ్యూహం. ఈ పథకం ద్వారా ఒక వస్తువు అమ్మకం ద్వారా వచ్చే లాభాన్ని కొంత తగ్గించుకుని మొత్తం అమ్మకాలను గణనీయంగా పెంచుకోవచ్చు. దీనివల్ల నిల్వలో ఉన్న సరుకు త్వరగా అమ్ముడుపోతుంది. ముఖ్యంగా, త్వరగా గడువు ముగిసే ఆహార పదార్థాలు, ఫ్యాషన్ పోకడలు మారే దుస్తులు వంటి వాటికి ఇది చాలా ఉపయోగపడుతుంది. అంతేకాకుండా ఈ పథకం ద్వారా కొత్త వినియోగదారులను ఆకట్టుకుని మార్కెట్లో తమ బ్రాండ్ పట్టును పెంచుకోవచ్చు. కానీ ఈ పథకం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశ్యం, ఉచితంగా ఇస్తున్న వస్తువు ధరను మొదటి వస్తువు ధరలోనే కలిపి వేయడం. ఉదాహరణకు సాధారణంగా ₹500 విలువ చేసే షర్ట్‌ను ఈ పథకంలో ₹1,000కు అమ్మి, రెండో షర్ట్‌ను ఉచితంగా ఇస్తారు. దీని వల్ల వినియోగదారుడు ₹500 ఖర్చు చేసినప్పటికీ, వాస్తవానికి ₹1,000 ఖర్చు చేసినట్లు అవుతుంది. ఈ విధంగా వ్యాపార సంస్థలు తమకు ఎలాంటి నష్టం లేకుండానే అమ్మకాలను తద్వారా లాభాలను పెంచుకుంటాయి.

ఈ పథకం వల్ల వినియోగదారుడు ఆదా చేస్తున్నాడనే భావన తరచుగా ఒక అపోహే. ఎందుకంటే చాలా సందర్భాల్లో ‘ఉచితం’గా ఇస్తున్న వస్తువు నాణ్యత మొదటి వస్తువు నాణ్యతతో సమానంగా ఉండకపోవచ్చు. లేదా మొదటి వస్తువు ధరను కృత్రిమంగా పెంచి, దానిలో రెండవ వస్తువు ధరను కలుపుతారు. ఉదాహరణకు ఒక సౌందర్య సాధనాల కంపెనీ, ఒక క్రీమ్ ధరను పెంచి, దానితో పాటు ఒక షాంపూ బాటిల్‌ను ఉచితంగా ఇవ్వవచ్చు. కానీ, వినియోగదారుడు ఆ షాంపూ బాటిల్‌ను వేరే చోట తక్కువ ధరకే కొనుగోలు చేయగలడు. ఈ అదనపు వస్తువులు ఉపయోగపడకపోతే అవి కేవలం వృథాగా మిగులుతాయి. ఈ పథకాల వల్ల కొందరు వినియోగదారులు తమకు అవసరం లేని వస్తువులను కూడా కొనుగోలు చేస్తారు. ఉదాహరణకు ఒక వ్యక్తికి ఒక టీ-షర్ట్ మాత్రమే అవసరం ఉన్నప్పటికీ ఆఫర్ వల్ల రెండు టీ-షర్ట్‌లు కొనుగోలు చేస్తాడు. రెండవ టీ-షర్ట్ అతనికి అవసరం లేనిది కావచ్చు లేదా దాని రంగు, డిజైన్ నచ్చకపోవచ్చు. దీనివల్ల వస్తువుల ఉత్పత్తి, వినియోగం పెరిగి, పర్యావరణంపై కూడా ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది.

ఒక తెలివైన వినియోగదారునిగా ఈ ప్రలోభానికి లొంగిపోకుండా ఉండటానికి మనం కొన్ని ముఖ్యమైన సూత్రాలను పాటించాలి. ఏదైనా వస్తువును కొనుగోలు చేయాలని నిర్ణయించుకునే ముందు మనకు నిజంగా ఆ వస్తువు అవసరం ఉందా లేదా అని ఆలోచించుకోవాలి. అవసరం లేని వస్తువును కొనడం వల్ల మన డబ్బు వృథా అవుతుంది. కాబట్టి, ఆఫర్ ఎంత ఆకర్షణీయంగా ఉన్నా మన ప్రాథమిక అవసరాన్ని బట్టి మాత్రమే కొనుగోలు నిర్ణయం తీసుకోవాలి. ఈ ఆఫర్లో ఉండే వస్తువును వేరే షాపులలో లేదా ఆన్‌లైన్‌లో ఎంత ధరకి అమ్ముతున్నారో పరిశీలించాలి. ధరలను పోల్చి చూడడం ద్వారా మనం అసలు నష్టపోకుండా ఉండవచ్చు. ఉచితంగా వస్తున్న వస్తువు నాణ్యత మనం కొనుగోలు చేస్తున్న మొదటి వస్తువు నాణ్యతతో సమానంగా ఉండకపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు కంపెనీలు తమ స్టాక్‌లో ఉన్న తక్కువ నాణ్యత గల వస్తువులను లేదా త్వరగా గడువు ముగిసిపోయే వస్తువులను ఈ ఆఫర్లలో కలిపి ఇస్తుంటాయి. అంతేకాకుండా ఈ పథకాల వల్ల అవసరం లేని వస్తువులను కొనుగోలు చేయడం, అవి వాడకుండానే పక్కన పడి ఉండటం లేదా పారవేయడం జరుగుతుంది. ఇది పర్యావరణంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. కాబట్టి, మనం కొనుగోలు చేసే ప్రతి వస్తువు నిజంగా మనకు అవసరమా అని ప్రశ్నించుకోవాలి.

ఒక తెలివైన వినియోగదారుడు ఈ పథకాన్ని కేవలం ఒక ఆఫర్‌గా కాకుండా దాని వెనుక ఉన్న ఆర్థిక, వ్యాపార వ్యూహాలను కూడా గమనించాలి. మనకు నిజంగా అవసరం ఉన్నదాన్ని మాత్రమే కొనడం, ఆ వస్తువు నిజమైన విలువ ఎంత అని పరిశీలించడం, అలాగే ఉచితంగా వస్తున్న వస్తువు నాణ్యతను కూడా బేరీజు వేసుకోవడం ముఖ్యం. ‘ఉచితం’ అనే పదానికి ఆకర్షితులై, అవసరం లేని వస్తువులను కొని జేబుకు చిల్లు పెట్టుకోవడం కంటే, మన అవసరాలకు అనుగుణంగా, తెలివిగా కొనుగోలు చేయడం ద్వారానే మనం నిజమైన పొదుపును సాధించగలం. అత్యంత విలువైన కొనుగోలు అది మీకు అత్యంత అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే జరుగుతుంది. అది ఉచితంగా లభిస్తున్నప్పుడు కాదు. ప్రతిసారీ ఒక ఆఫర్ మన ముందున్నప్పుడు, ‘ఇది నిజంగా లాభమేనా?’ అని ప్రశ్నించుకోవడమే మనల్ని తెలివైన వినియోగదారునిగా మారుస్తుంది.